© 2017 Aysetolgaiyiyasam.com - Tüm Hakları Saklıdır.

Gıda Zehirlenmesi Belirtileri Nelerdir?

Beslenmek yaşamsal bir faaliyet olduğundan olmazsa olmazdır. Ancak sağlıklı bir gelişim ve yaşam içinse sağlıklı beslenmek olmazsa olmazdır. Doğal ya da katkılı tüm besin maddelerinin vücudumuza birtakım faydaları, vücudumuzda birtakım fonksiyonları vardır. Besinlerden mümkün olan en doğru ve maksimum şekilde faydalanabilmek içinse bu gıdaların en sağlıklı olanlarının tüketilmesi gerekiyor.

Öncelikle unutulmamalıdır ki, her bir gıda maddesinin bir yaşam süresi vardır ve bu sürenin sonunda tüketim süresini doldurmuş olmaktadır. Zaten bu tüketimin güvenli olduğu süreç de besinlerin sağlıklı şartlarda saklanması ile mümkündür. Doğru koşullarda saklanmayan besin maddeleri kısa süre içinde kolayca bozulabilmekte, faydada değil, zarar vermekte, gıda zehirlenmelerine sebep olabilmektedir. Evet, sağlıksız koşullarda saklanan, tüketim süresi geçtikten sonra tüketilen besinler gıda zehirlenmelerine sebep oluyor.

Zehirlenmeler söz konusu olduğunda en yaygın olarak yaşanan zehirlenme gıda zehirlenmesidir. Başka bir deyişle “gıda kaynaklı hastalık” gıda zehirlenmesi olarak adlandırılıyor. Gıda zehirlenmesi; kontamine, yani hastalık yapıcı etken bulaşmış, kirlenmiş veya toksik gıdaların tüketilmesi sonucunda oluşmaktadır. Aslında toplumda çok yaygın olarak görülen, kişiyi çok fazla rahatsız eden, kimi zaman tıbbi müdahale gerektirmeden evde kendi kendine kusarak bile geçen gıda zehirlenmesi çok da olağandışı değildir.

Gıda zehirlenmesi neden olur?

Hemen herkesin hayatı boyunca en az bir kez yaşadığı bir sorun olan gıda zehirlenmesi, pek çok farklı sebepten kaynaklanıyor olabilir. Genellikle bozulmuş, tarihi geçmiş besinlerin tüketilmesiyle oluşan gıda zehirlenmesi, kimi zaman da aslında gerekli bir sebep yokken kişinin bünyesinde reaksiyon göstererek zehirlenmeye neden olabilir. Genel anlamda bakıldığında gıda zehirlenmeleri; zararlı bakteriler, virüsler veya parazitler içeren yiyeceklerin ya da içeceklerin tüketilmesinden kaynaklı olarak meydana gelmektedir.

Aslına bakılırsa pek çok farklı gıda potansiyel olarak zaten zararlı organizmalar içermektedir. Ancak onlar genellikle pişirme sırasında tahrip olup zararlı etkilerini yitirirler. Fakat bu gıdalar da çok büyük özen gerektirmektedir. Zira temas ettikten sonra ellerin çok titiz bir şekilde yıkanması ve çiğ etin buzdolabında tutulması gibi gerekli hijyen ve uygun gıda depolama yöntemleri kullanılmadığında gıda zehirlenmeleri yine kaçınılmaz olacaktır. Eğer gıda saklama ve tüketimi için gerekli koşullar sağlanmamışsa sadece çiğ değil, pişmiş gıdalar bile kirlenir, bakteri ve mikrop yuvası haline gelir ve hasta eder. Bu bakımdan gıda zehirlenmelerinin en önemli sebeplerinden diğerleri de gıdaların uygun koşullarda saklanmaması ve sağlık kurallarına uygun şekilde tüketilmemesidir.

Gıda zehirlenmelerinin sebeplerinden birisi de zehirli toksinler içeren yiyecekleri tüketmektir. Bu zararlı toksinler, bazı mantar türleri gibi gıdalarda doğal olarak bulunabilir ya da bozulmuş gıdaların içinde bakteriler tarafından üretilebilir. Aslında tüm gıda maddelerinin zehirleme riski varken, bazı gıdaların diğerlerine göre daha fazla gıda zehirlenmesi riski taşıdığı da bir gerçektir. Örneğin; az pişmiş et ve tavuk, yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri, kabuklu deniz ürünleri ve yıkanmamış meyve ve sebzeler gıda zehirlenmelerine en sık olarak yol açan besinlerdir.

Ortalama bir gıda zehirlenmesi belirtileri nelerdir?

  • Karın bölgesinde kramp benzeri sancılar,
  • Aniden başlayan yoğun ishal,
  • Mide bulantısı ve kusma,
  • İştah kaybı,
  • Halsizlik, bitkinlik, güçsüzlük,
  • Önce hafif seyreden, sonra birden artan ateş,
  • Şiddetli baş ağrısı

Yukarıda sıralanan belirtiler gıda zehirlenmesinin daha hafif seyrettiği ve kısa süre içinde müdahale edilirse geçeceği vakalarda görülür.

Yaşamı tehdit edecek kadar ciddi gıda zehirlenmesi belirtileri nelerdir?

  • 3 günden daha uzun süren ishal,
  • Geçmeyen iştah kaybı ve ishal dolayısıyla zayıflama, halsiz düşme,
  • 39 dereceden yüksek ateş,
  • Çok sık sık kusma ve vücutta sıvı kalmaması,
  • Kaslarda güçsüzlük,
  • Ellerin, kolların titremesi,
  • Sürekli uyku hali,
  • Kusarken ya da dışkılarken kan olması,
  • Görme veya konuşma yetilerinde zayıflama ve zorluk,
  • Vücudun su kaybı sebebiyle ağız kuruluğu, idrarda azalma,
  • Kanlı idrar gibi belirtiler gıda zehirlenmesinin ileri vakalarında hastanın hayati tehlike taşıdığı durumlarda görülür ve vakit kaybetmeden bir sağlık kurumuna başvurmayı gerektirir.

Gıda zehirlenmesi belirtileri ne zaman ortaya çıkar?

Gıda zehirlenmesi durumunda belirtiler, zehirlenmeye yol açan mikroorganizmanın ne olduğuna göre çok büyük değişiklikler gösterebilir. En yaygın olarak gıda zehirlenmesi nedeni olan mikroorganizmaların belirti gösterme süreleri ve kaynakları aşağıda sıralanmaktadır.

  • Campylobacter

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 2 – 5 gün,

Etkilenen gıdalar; et ve kümes hayvanları,

Bulaşma yolu; hayvan dışkısının ete teması, pastörize edilmemiş süt ve kirli su

  • Clostridium botulinum

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 12 – 72 saat,

Etkilenen gıdalar; asitliği düşük, evde konserve yapılmış gıdalar, ticari ürünler, alüminyum folyoda pişirilmiş patates veya uzun süre ılık tutulmuş diğer gıdalar,

Bulaşma yolu; yukarıda sıralanan gıdalardan bulaşabilir.

  • Clostridium perfringens

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 8 – 16 saat,

Etkilenen gıdalar; et ve sulu yemekler,

Bulaşma yolu; hızlı soğutulmayan veya yeterince ısıtılmayan yemeklerden bulaşır.

  • Escherichia coli (E. coli)

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 1 – 8 gün,

Etkilenen gıdalar; yeterince pişmemiş kıyma, et, pastörize süt, kirli su,

Bulaşma yolu; kesim sırasında dışkı ile temas eden et, yeterince pişirilmemiş kıyma, pastörize edilmemiş süt ve kirli su ile bulaşabilir.

  • Giardia lamblia

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 1 – 2 hafta,

Etkilenen gıdalar; çiğ tüketime hazır ürünler,

Bulaşma yolu; çiğ, tüketime hazır ürünler, kirli su ve enfeksiyon taşıyan kişilerden bulaşabilir.

  • Hepatitis A

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 28 gün,

Etkilenen gıdalar; çiğ tüketime hazır ürünler ve kirli sudan gelen kabuklu deniz ürünleri,

Bulaşma yolu; çiğ tüketime hazır ürünler ve kirli sudan gelen kabuklu deniz ürünlerinden bulaşabilir.

  • Listeria

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 9 – 48 saat,

Etkilenen gıdalar; sosisli sandviç, konserve et ürünleri, pastörize edilmemiş süt, peynir ve yıkanmamış çiğ ürünler,

Bulaşma yolu; sosisli sandviç, konserve et ürünleri, pastörize edilmemiş süt, peynir, yıkanmamış çiğ ürünlerden, kirli toprak ve su ile bulaşabilir.

  • Norovirüs

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 12 – 48 saat,

Etkilenen gıdalar; çiğ, tüketime hazır ürünler ve kirli sudan gelen kabuklu deniz ürünleri,

Bulaşma yolu; çiğ, tüketime hazır ürünler ve kirli sudan gelen kabuklu deniz ürünleri ve enfeksiyon taşıyan kişilerden bulaşabilir.

  • Rotavirüs

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 1 – 3 gün,

Etkilenen gıdalar; çiğ ve tüketime hazır ürünler,

Bulaşma yolu; çiğ ve tüketime hazır ürünlerden ya da enfeksiyon taşıyan kişilerden bulaşabilir.

  • Salmonella

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 1 – 3 gün,

Etkilenen gıdalar; çiğ veya kirli et, kümes hayvanları, süt veya yumurta sarısı, yeterince pişirilmeyen hayvansal besinler,

Bulaşma yolu; çiğ veya kirli et, kümes hayvanları, süt veya yumurta sarısından, az pişmiş hayvansal besinlerden, bıçak, kesme tahtası veya enfeksiyon taşıyan kişilerden bulaşabilir.

  • Shigella

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 24 – 48 saat,

Etkilenen gıdalar; deniz ürünleri ve çiğ, tüketime hazır ürünler,

Bulaşma yolu; deniz ürünleri, çiğ ve tüketime hazır ürünlerden bulaşabilir.

  • Staphylococcus aureus

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 1 – 6 saat,

Etkilenen gıdalar; et, hazır salata, krema sosları ve krema doldurulmuş hamur işleri,

Bulaşma yolu; et, hazır salata, krema sosları ve krema doldurulmuş hamur işleri, el teması, hapşırma ve öksürme ile bulaşabilir.

  • Vibrio vulnificus

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin ortaya çıkma süresi 1 – 7 gün,

Etkilenen gıdalar; çiğ istiridye, çiğ veya yetersiz pişirilmiş midye veya deniztarağı,

Bulaşma yolu; çiğ istiridye, çiğ veya yetersiz pişirilmiş midye veya deniztarağından, kirli deniz suyundan bulaşabilir.

Yaz aylarında gıda zehirlenmeleri çok daha sık yaşanır!

Sıcak havalar besinlerin bozulmasını ve dolayısıyla da gıda zehirlenmelerini tetiklemektedir. Tüm uzmanların görüşleri bu yöndedir. Çünkü yaz aylarında havaların ısınmaya başlaması ile birlikte besinlerde bulunan mikroorganizmalar daha hızlı üremeye başlar ve buzdolabında saklanmayan açıkta kalan yiyecekler çok kolayca gıda zehirlenmesine yol açabilir.

Tüm besinlerde mikroorganizmalar bulunurken, üreticiden tüketiciye ulaşım aşamasında kötü koşulların olması, gıdaların iyi olmayan şartlarda pişirilmesi, paketlenmesi, saklanması, hijyen kurallarına uyulmaması gibi durumlarda bu mikroorganizmalar çoğalır. Çoğalan mikroorganizmaların salgıladıkları toksinler de besin zehirlenmelerine yol açar. Gıda zehirlenmesinde hem bakteri, virüs ve parazit gibi mikroorganizmalar hem de birtakım kimyasallar etkili olabilir.

Bakteriyel zehirlenmelerde taşıyıcı besin, et veya tavuk ya da bunların süt, yumurta gibi ürünleridir. Bu sebeple de süt ile yapılan tatlılar gıda zehirlenmelerinin en önemli sebepleri arasındadır. Bununla birlikte içilen, kullanılan suların iyi dezenfekte edilmemesi, kabuklu deniz hayvanları ve mantarların tüketilmesi de gıda zehirlenmesine yol açar.

Yazın sıcak havada hem besinlerin uygun soğuklukta saklanamaması hem de sineklerin ve böceklerin yaz aylarında ortaya çıkması gıda zehirlenmelerine sebep oluyor. Çünkü sinekler çöp ve pislikleri yiyeceklere taşıyarak zehirlenmeye yol açabiliyor.

Gıda zehirlenmeleri nasıl önlenebilir?

Gıda zehirlenmeleri önlemleri öncelikler evlerde başlar, ardından dışarıda tüketilen besinlerin doğru seçilmesi önem taşır. Evde yemek yerken besinleri mümkün olduğunca açıkta bırakmamak, pişmiş yiyecekleri tekrar tekrar ısıtmamak, meyve ve sebzeleri bol suyla yıkamak, özellikle de etleri iyice pişirmek, ürünleri alırken üretim ve son kullanma tarihine dikkat etmek önemlidir. Dışarıda yemek yerken de gıda zehirlenmelerinden kaçınmak için güvenilir, bildik, tanıdık yerleri tercih etmek, gıdaların saklanma ve pişirilme koşullarını bilmek önemlidir.

Gıda zehirlenmesi nasıl tedavi edilir?

Gıda zehirlenmelerinin birçoğu kişiler tarafından aslında fark edilmeden biraz baş ağrısı, bazen kusma ya da yorgunluk gibi belirtilerle kendini gösterip kendiliğinden geçer. Çoğunlukla doktora gitmeye gerek kalmadan geçmiş olur. Gıda zehirlenmesi şüphesinde evde ilk olarak bol sıvı alınmalı ve bolca istirahat edilmelidir. Eğer ishal varsa, ishali tedavi eden ilaçlar kullanılmamalıdır. Çünkü bu süreçteki ishal aslında zehirli gıdanın vücuttan çıkmasını sağlamaktadır. İshal sayesinde zehirlenmeye sebep olan bakteriler vücuttan doğal yolla atılır. Bu bağlamda genellikle hafif ve orta şiddetli gıda zehirlenmelerinin kendiliğinden geçtiği bilinir. Ancak ishal uzun sürüyorsa veya kanlı ishal olursa mutlaka doktora başvurulmalıdır. Bunun yanında zehirlenmeye yol açan besini yedikten 12 – 36 saat sonra baş ağrısı, görme bozukluğu, halsizlik, nefes almada güçlük ve kısmi felç gibi belirtiler varsa ya da çok fazla kusma olduysa da acilen bir sağlık kurumuna gidilmelidir. Ayrıca kişinin rahatsızlığının ve şikayetlerinin birkaç günden fazla sürmesi, dışkıda kan veya sarı ya da yeşil renkli mukus olması, kişinin hamile olması gibi durumlarda tıbbi yardım almak şarttır. Bunların yanında gıda zehirlenmesi yaşayan kişinin çok yaşlı ya da bebek olması halinde de doktora gidilmesi gerekiyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir