© 2017 Aysetolgaiyiyasam.com - Tüm Hakları Saklıdır.

Centiyane ve Faydaları

Centiyane (Gentiana Lutea)

Doğanın bizlere sunduğu her bir bitkinin, otun, yaprağın mutlaka biz canlılar için bir, hatta birçok açıdan faydası bulunmaktadır. Doğa daha yakın yaşayarak, beslenerek, doğayı daha iyi tanıyarak, doğal olana yaklaşarak sağlığımızı korumak, yaşam kalitemizi ve hatta ömrümüzü artırmak mümkündür. Yeter ki, doğadaki neyin, neye iyi geldiğini bilelim, doğayı tanıyalım ve doğadaki şifa kaynaklarını uzmanların görüş ve önerileri doğrultusunda kullanmaya özen gösterelim. Doğa bizim en iyi yardımcımız, tabi ki ondan nasıl faydalanacağımızı bilirsek. İşte bu sebeplerden ötürü doğadaki şifa kaynaklarını tanımaya devam ediyoruz. Şimdiki konumuz da uzun bir geçmişe sahip olan centiyane!

Yol kenarlarında yabani bir bitki olarak yetişen centiyane; sarı centiyan, acı ot, acı kök, centiyana, büyük kantaron, Cintiyane, defneyezit, güşadotu, kantaron-u kebir, sivri kökü, yılan otu, kızıl kantaron, eşek turpu gibi isimlerle de tanınmaktadır. Ortaçağda panzehir olarak da kullanılan centiyaneye dair bilinen en net veri, sindirim sistemini tedavi edici şifalı bir bitki olduğudur. Yani sindirim sistemi sorunlarının doğal yolla tedavisi için centiyaneden faydalanmak öneriliyor.

Centiyane otunun Latince ismi gentiana luteadır ve bu otun kimyasal yapısında; acı maddeler, uçucu yağlar, çok az miktarda da olsa tanen, müsilaj ve şeker bulunmaktadır. Centiyane, diğer acı madde içeren gruplardan farklı olarak tanen maddesi içermekte ve bunun etkisinin önemsenmeyecek kadar az olduğudur. Yani tanen maddesi çok azken, acı maddeler arasında en acı olarak bilinen amarogentin maddesi en yoğun etkiye sahiptir. Buradan da anlaşılacağı üzere centiyane otu, yoğun bir acı tat barındırmaktadır.

Sarı, yabani bir çiçeği andıran centiyane, özellikle yaz mevsimlerde işlevselliğini daha fazla arttırmaktadır. Yol kenarlarında, sulak yerlerde Temmuz ve Ağustos aylarında sarı renkte açan çiçekler görsel açıdan muhteşemdir. Yeterince büyüdüğünde yaklaşık bir metre boya sahip olan centiyane, kalın kökleriyle gelişimini en iyi şekilde tamamlar, doğal koşullara karşı da dayanıklıdır. Ülkemizde daha çok dağlık yerlerde, özellikle Doğu Karadeniz, Uludağ ve Bozdağ civarında yetişen centiyane otu, geniş yapraklı ve kalın köklü bir bitkidir. Kökü çok acı olan centiyanenin yaprağı ceviz yaprağına benzerken, meyvesi baş tarafında çanak gibi görünür, içi sarı, dışı ise koyu, esmer renktedir. Sarı ve mavi türleri olan centiyane, tıp ve kozmetik endüstrisinde kullanılmaktadır.

Temmuz, Ağustos gibi yaz aylarında sapsarı çiçekler açan centiyanenin kökleri uzun sürede yavaş büyümektedir. 4 – 5 yıllık centiyanenin kökleri sonbahar, kış aylarında çıkarılır, temizlenir, dilimlenir ve temiz bir zemine serilerek önce güneşin altında sonra da gölgede yavaş yavaş kurutulur. İşte bu şekilde kuruyan centiyane kökleri öğütülüp toz haline getirilerek ya da suda kaynatılarak tüketilir. Centiyanenin çok acı bir tadı olmakla birlikte, pek çok derde derman olan şifalı özelliği onu çok değerli hale getirmektedir.

Centiyane faydaları nelerdir?

  • Karaciğer sağlığını korur, güçlendirir ve karaciğer hastalıklarının tedavisine yardımcı olur.
  • Mide dostudur, mide ekşimesi ve yanmasını doğal olarak giderir. Centiyane; kantaron otu ve civanperçemi otu ile kaynatılıp balla tatlandırılarak içildiğinde mide ağrısını ve mide ekşimesini giderir.
  • Genel olarak vücudu güçlendirir, bağışıklık sistemine kuvvet verir.
  • Doğal bir ateş düşürücüdür.
  • Kandaki alyuvar miktarını arttırıcı özelliği sayesinde kansızlığı önler. Kansızlık sorunu için bu bitkinin kökünün kuru üzümle birlikte kaynatılarak içilmesi önerilir.
  • Kalp sağlığını korur, kalp hastalıklarına karşı şifalı etki gösterir.
  • Safra kesesi salgılarını düzenler, dengeler.
  • Centiyane kökü tozu iltihaplı yaralara sürüldüğünde yaraları tedavi eder.
  • Zihinsel fonksiyonları düzenleyici, güçlendirici etkisi vardır. Alzheimer, bunama gibi zihinsel yetilerin azaldığı rahatsızlıkların tedavisinde etkilidir. Bu tür sorunların tedavisi için; 1 kilo üzüm ya da elma sirkesinin içine 1 avuç centiyane çiçeği konur ve 10 gün bekletilir. Bu şekilde hazırlanan karışım süzülür ve sabah, akşam birer çay bardağı içilir.
  • Hazımsızlık ve iştahsızlık gibi sorunların tedavisinde etkilidir.
  • Karaciğer ve dalakla ilgili sorunların tedavisi için; 10 gr centiyane kökünün bir litre suda bırakılıp süzüldükten sonra içilmesi önerilir.
  • İdrar söktürücü özelliği vardır. Bu sebeple de vücutta su tutulumu olduğunda, ödem atmak istendiğinde centiyane tüketilmesi faydalı olur.
  • Centiyane kökünün tozu vücuttaki lekelere sürüldüğünde lekelerin rengi açılır.
  • Enerji verir, kronik halsizlik, yorgunluk sorunlarında şifa olarak tüketilir.

Centiyane nasıl kullanılır?

Centiyane genel olarak 1 bardak suya yarım çay kaşığı kadar konur ve günde 1 – 2 bardak içilebilir.

Centiyane çayı yapılışı:

Soğuk suda centiyane çayı demlemek için; ince kıyılmış yarım çay kaşığı centiyane kökü, 1 su bardağı suyun içinde 10 saat kadar bekletilerek demlenilir ve sonrasında süzüldükten sonra içilir.
Sıcak suda centiyane çayı demlemek için; ince kıyılmış yarım çay kaşığı centiyane kökü, 1 su bardağı kaynar suyun içinde haşlanır ve 20 dakika bekletildikten sonra süzüp içilir.

Centiyane şarabı için; 30 – 40 gram ince kıyılmış centiyane kökü, 2 su bardağı şarabın içinde 15 gün dinlendirilir ve sonrasında süzülerek içilir.

Centiyane ile tentür hazırlamak için; 10 gram ince kıyılmış centiyane kökü, 1 yemek kaşığı sulandırılmış alkolde 1 gece bekletilir ve süzüldükten sonra kullanılır.

Centiyane tüketimine dair uyarılar

Diğer tüm bitkisel ürünler, doğal maddeler gibi centiyane kullanımı da kesinlikle uzman bilgisi ve önerisi gerektirmektedir. Doğada bulunan hiçbir ürün bilinçsizce kullanılmamalıdır. Zaten her doğal ve faydalı bitki herkes için iyi ve şifalı olmayabileceği için kullanmadan önce bir uzmana, mümkünse bir doktora danışmakta fayda var. Centiyane de, etkisi güçlü bir bitki olduğu için herhangi bir hastalığı ya da özel durumu olanların doktora danışmadan kullanmaları önerilmez.

Tüm hastalıklarda geçerli olmakla birlikte, özellikle de kan basıncı yüksek olanlar, mide kanamasına eğilimli olan kişiler, uzun süreli ve sürekli burun kanaması yaşayanlar, hamileler, emzirme döneminde olanlar, midesinde yüksek asit sorunu olanların centiyane bitkisini hiçbir şartta kullanmamaları gerekiyor.

Yüksek tansiyon hastalarında centiyane bitkisinin ölümcül bir etki göstermesi bile söz konusu olabileceği için kesinlikle kullanılmamalıdır.

Bitkilere ya da aslında herhangi bir şeye karşı alerjisi olanların doktora danışmadan centiyane bitkisi kullanması önerilmez.

Centiyane bitkisinin bağırsak fonksiyonlarını düzenleyici etkisi olmakla birlikte; on iki parmak bağırsağı ülseri sorunu olanların doktora danışmadan centiyane bitkisi kullanmaları sağlık sorunlarına sebep olabilir.

Centiyane bitkisinin her ne kadar yukarıda sıralananlar gibi sayısız faydası olsa da, bu faydalardan maksimum yararlanabilmek ve herhangi bir yan etki yaşamamak için tüketim dozuna dikkat edilmelidir. Şifalı olan diğer tüm bitkiler gibi centiyane de, önerilenden daha sık ve daha yüksek dozda tüketildiğinde pek çok sağlık sorununa sebep olabilir.

Centiyane çok yaygın olarak tanınan bir bitki olmadığı için tam olarak o olduğundan emin olunmadan alınmamalı, tüketilmemelidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir