© 2017 Aysetolgaiyiyasam.com - Tüm Hakları Saklıdır.

B12 Nelerde Bulunur?

Ne zaman sağlıklı beslenmeden bahsedilse vitaminler, mineraller ve protein bakımından zengin beslenmenin altı çizilir. Yani vitaminler vücudumuzun temel gereksinimleri, temel yapıtaşlarıdır. Vitaminler, vücudumuzdaki hücrelerin kendini yenileyebilmesi, büyüyüp gelişebilmesi ve enerji üretebilmesi için olmazsa olmaz organik bileşiklerdir. Bazı vitaminler vücudumuzda sentezlenebiliyor, bazıları ise sentezlenemediği için dışarıdan alınması gerekiyor. Bu bakımdan vücudumuzda sentezlenemeyen, sentezlense bile yetersiz kalan vitaminler, dışarıdan besinlerle ya da takviye ilaçlarla desteklenmelidir.

Vitaminler, insanlık tarihi kadar eski bir kullanım, tüketim geçmişine sahip olsalar da ad alması bakımından değerlendirildiğinde “vitamin” sözcüğü ilk olarak 1912 yılında Polonyalı bir biyokimyacı olan Casimir Funk tarafından kullanılmıştır. “Vitamin” sözcüğü, “yaşam için gerekli” anlamına gelmektedir.  Vitaminler yağda eriyen ve suda eriyenler olmak üzere ikiye ayrılmaktalar ve vücudumuz için de hayati önem taşımaktalar. İşte suda eriyen vitaminler arasında en önemli vitamin grubu B vitaminleridir. Bunlar tiamin (B1), riboflovin (B2), niasin (B3), B5 pantotenik asit (B5), pridoksin (B6), biyotin (B7), kobalamin (B12) ve folik asittir. Bunlar içinde yine hayati önem taşıyan B12 vitaminine bakalım.

B12 vitamini nedir?

B12, suda çözünebilen bir vitamindir ve vücutta az miktarda olsa da depolanabilir. İçinde bulunan “kobalt” minerali nedeniyle B12 vitamini kobalamin olarak da adlandırılmaktadır. B12 vitamini, sağlıklı bir insanın karaciğerinde yaklaşık 2 mg ve diğer vücut bölgelerinde 2 miligram olmak üzere toplamda 4 mg kadar depolanmaktadır. Bu vitaminin vücutta depolanma miktarı düşük olduğu için günlük olarak alınması önerilmektedir. B12 vitaminini vücuda düzenli olarak her gün alabilmenin yolu ise hayvansal kaynaklı gıdaların tüketilmesidir. Vücudumuzda kalın bağırsak ve ince bağırsakta az miktarda sentezlenebilen B12 vitamini, yüksek ısıya maruz kaldığında fonksiyonunu yitirmektedir. Bu bakımdan da B12 kaynağı olan besin maddelerinin çok fazla pişirilmesi onun faydaların ı azaltabilmektedir.

B12 vitamini vücutta hangi mekanizmalarda görevlidir?

Vücudun kendi kendine üretmediği, ama en çok ihtiyaç duyduğu vitaminlerden birisi olan B12 vitamini günümüzde en çok eksikliği duyulan vitaminlerden birisidir. Özellikle de çocuklukta ve hamilelik dönemlerinde kadınların alması gereken ek vitamin takviyelerinden birisi olarak B12 vitaminin altını çizmekte fayda var. Bu gerekliliklerin de sebebi olarak;

  • B12 vitamini, DNA yapısının oluşumu ve sinir sistemi için olmazsa olmaz bir vitamindir.
  • Vücuttaki kanın kırmızı hücrelerin üretimi, DNA ve myelin sentezinde folik asit ile birlikte çalışmaktadır.
  • Sinir hücrelerinin etrafını saran myelin kılıflarının sentezinde görev alarak elektriksel sinyal iletiminin hızını arttırmaktadır.
  • Amino asitlerin ve vücudun sentezlediği B12 vitaminin geri emiliminde rol almaktadır.
  • Çinko ve magnezyum gibi minerallerin vücuttaki fonksiyonlarının yerine getirilmesinde etkilidir.

B12 vitamini neden gereklidir, neden faydalıdır?

  • Metabolizmanın daha hızlı çalışmasını sağlar.
  • Üreme yetisini güçlendirerek doğurganlık oranını yükseltir.
  • Hücrelerin daha hızlı yenilenmesini sağlar.
  • Vücudun hastalıklara karşı direncini artırır.
  • Sinir hücrelerinin vücut içindeki iletişimini olumlu etkiler.

B12 vitamini eksikliği belirtileri nelerdir?

  • B12 eksikliğinin en önemli belirtisi kansızlıktır. “Pernisiyöz anemi” olarak tanımlanan bu kansızlığa bağlı olarak çarpıntı, efor kapasitesinde azalma, çabuk yorulma ve halsizlik, konsantrasyon bozuklukları ve göz kararması gibi sorunlar da ortaya çıkabilir.
  • Dilde kızarıklık ve yanma hissi,
  • Ağız içinde yaralar çıkması,
  • Geceleri bacaklarda kasılmalar,
  • İshal,
  • Ayaklarda, bacaklarda, kollarda ve ellerde karıncalanma ve uyuşma,
  • Zihinsel yetilerde gerileme ve bozulmalar,
  • Vücudun hastalıklara karşı direncinin azalması,
  • Sürekli grip ve yorgunluk, halsizlik halleri,
  • B12 vitamini, sinir uçlarının daha sağlıklı çalışması ve vücut içerisindeki alışverişi sağlamak için gereklidir. Bu bakımdan B12 vitamini eksikliğinde sinir hücreleri beyne yeterince uyarıcı veremez ve beyin yorgunluğu artar. Buna bağlı olarak da stres ve gerginlik gibi ruhsal rahatsızlıklar artar.
  • Özellikle ileri yaşta olanlarda hafıza kaybı, unutkanlık gibi rahatsızlıkların temel sebebi B12 vitamini eksikliği olabilir. Yaşın ilerlemesi ile vücudun B12 vitamini emiliminde ve bu vitaminin vücut tarafından depolanmasında azalmalar gözlenmektedir. En çok da 65 yaş üstü bireylerde B12 eksikliği depresyon oluşumuna bile sebep olabilir. Yani hafıza ve konsantrasyon sorunları B12 vitamini eksikliğine işaret ediyor olabilir
  • Vücudun ısı oranı artar, B12 vitamini eksikliğinde ter bezleri daha hızlı çalıştığı için ateş basması ve terleme sorunları sıklıkla yaşanır.
  • B12 vitamini bağırsakların da çalışmasında etkin rol oynamaktadır. Bu bakımdan B12 vitamini eksikliğinde bağırsak hareketleri bozulur, ya yavaşlar ya da gereğinden daha hızlı çalışır. Böyle olunca da bağırsaklar besinleri çözümlemekte ya zorlanır ya da normalden hızlı çözer. Dolayısıyla da B12 vitamini eksikliğinde kabızlık ve sürekli ishal gibi iki farklı sindirim sorunu da ortaya çıkabilir.
  • B12 vitamini eksikliği vücutta yeni hücrelerin sentezlenmesini engeller ve metabolizmanın yavaşlamasına neden olur.
  • B12 vitamini eksikliğinin en belirgin belirtilerinden birisi olarak tırnak kırılması ve saç dökülmesi gösterilir. Çünkü B12 vitamini eksikliğinde zayıflayan sinir hücreleri gerekli vitamin ve mineralleri vücutta ölü hücrelere yetiştiremez ve buralarda kök hücreler zayıflar, kırılmalar ya da dökülmeler olur.
  • B12 vitamini eksikliğinde kas ve kemikler zayıflar, gün içerisinde kişi vücut enerjisinin çabuk tükenmesinden, sürekli yorgunluk, bitkinlik, halsizlik durumundan bahseder.

B12 vitamini eksikliği neden olur?

Normal şartlar altında sağlıklı beslenen ve sağlıklı yaşayan bir insanın kanındaki B12 vitamini miktarı 150 pg/ml civarındadır. İşte bu miktar 80 pg/ml altına düştüğünde B12 eksikliğinden bahsedilebilir. B12 vitamini eksikliği yaşamamak için günlük olarak 2.4 mcg miktarında B12 vitamini alınması önerilir. B12 vitamini eksikliği de genel olarak vücuttaki emilim bozuklukları, yetersiz ve dengesiz beslenme, omeprazol, glifor, metmorfin gibi ilaçların kullanılması ve mide ameliyatları sebebiyle yaşanmaktadır. B12 vitamini yetersizliği tespit edildiğinde kesinlikle B12 vitamini açısından zengin gıdaların tüketilmesi önerilir.

B12 vitamini içeren besinler nelerdir?

B12 vitamini sadece hayvansal kaynaklı besinlerde bulunan bir vitamindir. Bu bakımdan hayvansal gıda tüketmeyen vejetaryenlerin bu vitamin eksikliği yaşama riski çok yüksektir. B12 vitamini bakımından zengin besin maddeleri aşağıda sıralanmaktadır.

  • Deniz ürünleri

Vücudun günlük B12 vitamini ihtiyacını karşılamada en etkili ve faydalı besinler deniz ürünleridir. Özellikle de somon balığı tam bir B12 kaynağıdır. Bununla birlikte midye, istiridye, karides gibi kabuklu deniz ürünleri B12 vitamini alımı için çok önemli kaynaklardır. Bu bakımdan en az haftada iki kez deniz ürünleri tüketerek vücudun temel ihtiyacı olan B12 vitamin eksikliğinin önlenmesi mümkün olur.

Hayvansal gıda kaynaklarında bulunan B12 vitamini, etler arasında da en çok ciğerde bulunmaktadır. b12 eksikliği yaşamamak adına uzmanlar normal sağlıklı bir kişinin günlük 100 gram et dışında ciğer tüketerek B12 ihtiyacını karşılayabileceğini belirtmekteler.

  • Süt ve süt ürünleri

B12 vitamini kaynaklarından en yaygın olarak tüketileni olan peynir, aynı zamanda tam bir kalsiyum ve potasyum deposudur. Peynirle birlikte yoğurt ve süt de B12 eksikliği yaşamamak için çok kaliteli ve sağlıklı besin maddeleridir. Ancak süt, içerdiği laktoz alerji yapısı sebebiyle sık tüketildiğinde sorun yaratabildiği için bu ihtiyacın sütten değil de yoğurt ve peynirden karşılanması çok daha mantıklı olabilir.

Yumurta, her kahvaltının olmazsa olmazı olmayı çok hak eden bir besin maddesidir. Zira hem içerdiği protein, hem diğer faydalı vitamin ve mineraller hem de özellikle de B12 vitamini ile yumurta bir süper besindir. Günde bir tane yumurta yiyerek B12 vitamini eksikliğinden sakınmak mümkündür.

Hayvansal kaynaklı besinlerde yüksek oranda bulunan B12 vitamini, bitki olarak ise sadece mantarda fazlaca bulunmaktadır. Bu bakımdan gün içinde 3 – 5 tane mantar tüketmek vücudun B12 vitamini ihtiyacını karşılamaya yardımcı olabilir. Yani hayvansal gıda tüketmeyenler bol bol mantar yemeliler.

Vejetaryen beslenenlerde B12 vitamin eksikliği sıkça görülür!

B12 vitamini, vücut fonksiyonları için çok önemli bir role sahiptir.  B12 vitamini eksikliği de özellikle son yıllarda yaygın görülmektedir. Vücut tarafından üretilemeyen B12 vitamini, vücutta sinir dokusunun sağlığı ve kırmızı kan hücresi üretimi için gereklidir. Sebze ve meyvelerde bulunmayan B12 vitamini, hayvansal besinler olan; kırmızı et, tavuk, balık, karaciğer, deniz ürünleri, süt, yumurta, yoğurt ve peynirde bolca bulunmaktadır. İşte bu sebeple de özellikle vejetaryen beslenme tarzını benimseyen kişiler bu soruna çok dikkat etmeliler. Hayvansal gıda tüketmiyorlarsa B12 ile zenginleştirilmiş yiyeceklerle takviye yapmaya özen göstermeliler.

B12 yönünden zengin besinler dikkatli tüketilmeli!

B12 vitamini ısıya dayanıksızdır ve bu besinler yüksek ısıya maruz kaldıklarında B12 vitamini değerleri düşmektedir. Yani balık ya da karaciğerin suda haşlanması, haşlandığı suyun dökülmesi B12 vitamini kaybını artırmaktadır. Aynı şekilde etler ızgara yapılırken, sıcaklık ve damlayan suyla B12 vitamininin önemli bir kısmını kaybetmekteler. Sütün de uzun raf ömürlü (UHT) olması % 7- 10 civarında B12 vitamini kaybına sebep olurken, evde kaynatılması da % 30 civarında azalmaya neden oluyor.

B12 vitamini eksikliği kimlerde görülür?

B12 vitaminin vücut tarafından emilimi 50 yaş ve sonrasında zorlaşıyor ve azalıyor. Vejetaryen beslenenlerin B12 ile güçlendirilmiş yiyecekleri fazlaca tüketmeleri veya B12 desteği için doktora danışmaları gerekmektedir. Bu bakımdan;

  • Kilo verme amaçlı olarak mide, bağırsak ameliyatı olanlar,
  • 50 yaş ve üzerinde olanlar,
  • Alkol kullananlar,
  • Yetersiz beslenen küçük çocuklar,
  • Hamileler,
  • Uzun süreli antibiyotik kullanımı sonrasında bağırsakta aşırı bakteri çoğalması sorunu yaşayanlar,
  • Uzun süre şeker hastalığı ilacı kullananlar,
  • Uzun süreli mide ilacı kullananlar,
  • AIDS hastası veya HIV pozitif kişiler B12 vitamin eksikliği açısından risk altındadırlar.

Bebeklerde tespit edilen B12 eksikliği acilen tedavi edilmelidir!

B12 vitamin eksikliği özellikle yaşlılar ve bebekler için risk oluşturmaktadır. En çok da bebeklerde büyüme geriliği, hareket ile ilgili sorunlar ve gelişimsel sorunların en önemli sebeplerinden birisi B12 vitamini eksikliğidir. Tıpkı yetişkinlerde olduğu gibi bebeklerde görülen B12 eksikliği en kısa sürede önlem alınması gereken önemli bir sorundur. Bu bağlamda bağırsak hastalığı olanlar, 50 yaşın üzerindeki kişiler, vejetaryenler, gebe kalmayı planlayan kadınlar B12 vitaminini multivitamin ilaç, yani takviye olarak, günde 6-30 mikrogram almalılar.

B12 vitamini eksikliği nasıl tedavi edilir?

B12 eksikliği belirtileri ile doktora başvurulduğunda yapılacak olan testle yetersizlik tespit edilir. Eğer sebep beslenme kaynaklı B12 eksikliği ise mesela vejetaryen besleniyorsa B12 vitamin hapı ya da dil altı tabletleri önerilmektedir.  Fakat hastanın vücudunda B12 vitaminin emilimine bağlı olarak gelişen yetersizlik varsa tablet ya da hap kullanmanın tedaviye herhangi bir katkısı olmaz. Emilim problemlerine bağlı olarak gelişen yetersizlik durumunda iğne ile vitamin B12 takviyesi yapılır. Bu bağlamda önce yetersizlik, sonra buna sebep olan etken belirlenerek tedavi planlanır ve uygulanır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir